Werkendlichaam Powered by EMC

Osteoporose is een veelvoorkomende aandoening die beter bekend staat als 'botontkalking'. 'Os' betekent bot en 'porose' betekent poreus, bros. Iedereen die ouder wordt, krijgt brozere botten. Door het verdwijnen van bepaalde stoffen, waaronder kalk (calcium) neemt de dichtheid van het bot af. Als dit in sterke mate gebeurt, kunnen de botten makkelijk breken. Osteoporose komt vaak voor in de wervels die daardoor verzwakken en inzakken. Mensen die weinig bewegen, hebben vaker last van deze aandoening.

Ook komt osteoporose vrij vaak voor bij vrouwen na de overgang. Na een lichte belasting kan een wervel inzakken maar dit treedt meestal pas lang (10 à 15 jaar) na de overgang op. Een ingezakte wervel kan hevige pijn veroorzaken maar dit is niet altijd het geval.

Door het verdwijnen van bepaalde stoffen, waaronder kalk, neemt de dichtheid van het bot af. Bot is levend weefsel dat voortdurend wordt afgebroken en weer wordt opgebouwd. Voor het 30e jaar is de opbouw groter dan de afbraak, waardoor het bot steviger wordt en groeit. Gevarieerde calciumrijke voeding en lichaamsbeweging zorgen voor gezonde stevige botten; dit geldt zowel tijdens de opbouwperiode als daarna. Na het 35e jaar wordt de afbraak geleidelijk groter dan de opbouw; daardoor worden de botten minder stevig.

Een botbreuk na het 50e levensjaar, een bestaande wervelbreuk, een (te) laag lichaamsgewicht; erfelijke aanleg, te weinig beweging, medicijngebruik (met name prednison en prednisonachtige stoffen) verhogen de kans op osteoporose.

Ook bepaalde ziekten of aandoeningen, leeftijd, hormoonafwijkingen, een vroege menopauze, onvoldoende calcium en vitamine D en dergelijke factoren spelen een rol bij het al dan niet krijgen van osteoporose.

Bij vrouwen kan de eerste jaren na de overgang het verlies van hoeveelheid bot (botmassa) opeens heel snel gaan, soms 6% verlies per jaar. Na de overgang worden er namelijk nauwelijks vrouwelijke geslachtshormonen (oestrogenen) gemaakt door het lichaam. Deze hormonen spelen een belangrijke rol bij de aanmaak van het bot. Daarnaast worden vrouwen steeds ouder en hebben ze bovendien minder stevige botten dan mannen.

In de eerste plaats is het belangrijk dat, meestal door de huisarts, wordt vastgesteld welke klachten of problemen iemand heeft, welke andere ziektes, welke medicijnen gebruikt worden, enzovoorts. Als er gedacht wordt aan osteoporose kan een röntgenfoto worden gemaakt. Hierop is een ingezakte wervel meestal goed te zien. Ook de botdichtheid kan worden gemeten, met de botdichtheidsmeting. Daarnaast wordt meestal ook een bloedonderzoek gedaan.

De botontkalking moet zoveel mogelijk voorkomen en bestreden worden. Dit betekent van jongs af aan een goede voeding die rijk is aan kalk en vitamine D en daarnaast veel lichaamsbeweging. Rond de menopauze worden wel eens hormonen voorgeschreven om osteoporose tegen te gaan.

Als osteoporose al aanwezig is, is de behandeling vaak niet eenvoudig. Naast een goed dieet wordt, als dat nodig is, een aanvulling gegeven van kalk en vitamine D. Vaak worden medicijnen zoals bifosfonaten of hormonen voorgeschreven.
Osteoporose hoeft niet bij iedereen tot complicaties te leiden maar vaak komt het aan het licht doordat een wervel van de rug inzakt of doordat iemand een heup breekt.

Een ingezakte wervel geeft in het begin veel pijn maar meestal gaat het na een aantal weken vanzelf over. Bij pijn kunnen pijnstillers (van eenvoudige tot opioïde pijnstillers) worden gegeven. Ook kan fysiotherapie helpen en in sommige gevallen een rugkorset.

Een gebroken heup wordt vrijwel altijd snel geopereerd. Een ingezakte wervel kan sinds kort, als er veel pijn blijft bestaan, in sommige ziekenhuizen behandeld worden met een operatie (vertebroplastiek) waarbij de ingezakte wervel hersteld en verstevigd wordt met botcement.

Osteoporose wordt vaak behandeld door de huisarts maar er zijn ook verschillende specialisten die zich met de behandeling bezig houden. Dit zijn internisten, gynaecologen, reumatologen en soms radiologen of orthopeden. Sommige ziekenhuizen hebben een speciale 'osteoporosekliniek'.

Meestal is met osteoporose goed te leven. Het is belangrijk om vallen te voorkomen, daarom kunnen sommige sporten beter niet gedaan worden.
Er zijn een aantal dingen die iemand zelf kan doen om osteoporose te voorkomen of om te zorgen dat het niet erger wordt. Het is belangrijk te zorgen voor voldoende beweging en voor een gezonde voeding met ongeveer vier porties zuivel per dag. Zuivelproducten bevatten kalk en vitamine D. Ook sojamelk en groenten bevatten kalk. Ook is het gunstig om te stoppen met roken en niet meer dan twee glazen alcohol per dag te drinken. Vallen kan voorkomen worden door een optimale bril te dragen en losliggende matjes in huis te verwijderen.

Vrouw van 67 met osteoporose:
"Sinds drie jaar heb ik ernstige osteoporose met twee ingezakte wervels. Nu kan ik bijna alles weer doen, wel met een nieuwe, verende fiets. De boodschappen doe ik lopend met een tas op wielen. We hebben een andere auto aangeschaft met stuurbekrachtiging. Ik heb een uur per week fysiotherapie plus fysiofitness en thuis doe ik nog wat oefeningen. Ik moet vooral ook op tijd rusten, liefst plat op bed liggend. Warmte is belangrijk, vooral een warm hemd en ook de zonnehemel. Bij koude en nat weer krijg ik veel pijn. Met heel positief denken en gebruik van medicijnen lukt het aardig. De laatste twee jaar is de ontkalking niet erger geworden, zelfs nog wel iets beter." (Reactie oproep)