Werkendlichaam Powered by EMC

Reumatoïde artritis (RA) is een ziekte die gekenmerkt wordt door ontstekingen van de gewrichten. Ontstekingen kunnen echter ook op andere plaatsen in het lichaam voorkomen. RA is chronisch, met andere woorden, reumatoïde artritis gaat niet over.

RA komt op alle leeftijden voor, iets vaker bij vrouwen dan bij mannen. De ziekte kent meestal een grillig verloop: periodes waarin de ziekte actief of rustig is, wisselen elkaar af.

RA kan in principe door heel het lichaam voorkomen, van de tenen, knieën en heupen tot de vingers.

Bij een gewrichtsontsteking wordt het slijmvlieslaagje in het gewricht dikker, produceert extra gewrichtsvocht en vormt uitstulpingen. Dat leidt tot pijn, warmte en zwelling van het gewricht. In een later stadium van de ziekte kunnen ook het kraakbeen en het bot zelf beschadigd raken.

Daarnaast kunnen ook pezen en spieren in het ziekteproces betrokken raken. Peesscheden zijn tunnels waar de pezen door heen lopen. Deze zijn net als gewrichtkapsels bekleed met een laagje slijmvliescellen. Ook deze kunnen ontstoken raken waardoor de pees niet meer vrij kan bewegen.

Bij RA treedt een ontregeling van het eigen afweersysteem op. Het is niet bekend of deze ontregeling de ziekte veroorzaakt of er juist een gevolg van is. De afweercellen richten zich tegen het eigen lichaam. Dit soort ziekten wordt ook wel autoimmuunziekten genoemd (auto=zelf, immuun=afweer).
De afweercellen van het lichaam zorgen ervoor dat we niet ziek worden doordat ze bijvoorbeeld bacteriën en virussen opruimen. Dit proces heet 'afweer' of 'immuniteit'. Dit natuurlijke proces gaat gepaard met ontstekingsverschijnselen zoals een verhoogde temperatuur en pijn.

Bij RA 'vergissen' de afweercellen zich: ze ruimen niet alleen indringers op maar gaan ook gewrichten en het gewrichtskapsel van het eigen lichaam te lijf. Hierbij treden ontstekingsverschijnselen op. Het is niet bekend waarom de afweercellen deze fout maken.

Sommige mensen hebben maar heel lichte klachten terwijl anderen een ernstige vorm van de ziekte hebben. Als het ziekteproces agressief verloopt en steeds terugkeert of continu aanwezig blijft, kunnen de gevolgen ingrijpend zijn.

Met een goede behandeling kan het ziekteproces worden vertraagd, de pijn kan dragelijk gemaakt worden en het risico op blijvende beschadigingen aan de gewrichten kan worden verkleind. Tegenwoordig komt het nog maar zelden voor dat iemand met RA blijvend in een rolstoel terecht komt.

Het is (nog) niet duidelijk wat precies de oorzaak is van de ziekte. Het is een samenspel van verschillende factoren waarbij erfelijkheid een zeer kleine rol speelt. Er wordt veel onderzoek gedaan naar factoren zoals infecties en de invloed van hormonen.

RA wordt niet veroorzaakt door een koud en vochtig klimaat. Maar het is wel bekend dat de weersomstandigheden van invloed kunnen zijn op de klachten.

Vrouwen hebben tijdens een zwangerschap vaak minder last van RA. Hierdoor is de vraag ontstaan of geslachtshormonen iets te maken hebben met het ontstaan van RA. Daar wordt op dit moment onderzoek naar gedaan. In dat onderzoek wordt ook gekeken wat de invloed is van de anticonceptiepil op RA.
De overgang (menopauze) heeft geen invloed op RA.

RA wordt vooral vastgesteld door middel van lichamelijk onderzoek en bloedonderzoek. De arts kijkt en voelt of er gewrichten ontstoken zijn.

Het bloed kan worden onderzocht op de reumafactor (RF). Dit is het antilichaam tegen het eigen weefsel. Deze antilichamen komen voor in het bloed van de meeste mensen met RA en maar zelden in het bloed van mensen zonder RA.
RF wordt echter niet bij alle mensen met RA in het bloed gevonden.

Als er gewrichten ontstoken zijn, stijgen meestal ook de bloedbezinking en CRP-waarde in het bloed.
De bloedbezinkingswaarde geeft aan hoe snel rode bloedcellen in een dun buisje naar beneden zakken; bij ontstekingen gaat dit sneller.
CRP, C Reactive Proteïne, is een eiwit in het bloed dat door de lever gemaakt wordt bij infecties en bij ontstekingsziekten.
De bezinking en de CRP-waarde zijn ook verhoogd bij andere ontstekingen, het bloedonderzoek wordt daarom alleen gebruikt als aanvulling op het andere onderzoek.

Op een röntgenfoto is te zien of een gewricht beschadigd is maar dit komt pas voor als RA in een vergevorderd stadium is. Het is daarom niet mogelijk om aan de hand van een röntgenfoto vast te stellen of iemand beginnende RA heeft.

Er is eigenlijk geen enkele test waarmee met absolute zekerheid kan worden vastgesteld of er sprake is van chronische gewrichtsreuma, daardoor kan het een tijd duren voordat de definitieve diagnose gesteld kan worden.

Omdat de oorzaak van de ziekte niet bekend is, kan RA nog niet genezen worden. Maar een tijdige behandeling kan het ziekteproces wel aanzienlijk afremmen. Dat is belangrijk om beschadiging van bot en kraakbeen zoveel mogelijk te voorkomen.

Medicijnen vormen het belangrijkste middel om de ontstekingen af te remmen en de pijn te verminderen. Meestal is langdurig medicijngebruik nodig.

Er zijn verschillende soorten medicijnen tegen RA die elk op hun eigen manier werken. Dit kunnen onder andere Biologicals, Langzaamwerkende Antireumatica, Corticosteroïden, Ontstekingsremmende pijnstillers en Opioïde pijnstillers zijn.

De huisarts is meestal als eerste betrokken bij de behandeling. Vaak verwijst de huisarts iemand door naar een reumatoloog maar soms geeft de huisarts medicijnen, uitleg over leefregels en oefentherapie en voert controles uit.
Ook kan de huisarts helpen bij problemen die het gevolg zijn van RA bijvoorbeeld op het werk, met het huishouden, in de relatie of op het gebied van seks.

De reumatoloog organiseert en controleert meestal de behandeling met specifieke medicijnen tegen RA.
De reumaconsulent is een verpleegkundige die zich heeft gespecialiseerd in reuma, waaronder RA.
De reumaverpleegkundige is meestal een wijkverpleegkundige die werkt voor de thuiszorgorganisatie. Hij of zij heeft zich gespecialiseerd in reuma waaronder RA.

De fysiotherapeut kan helpen bij het soepel houden van gewrichten.
De ergotherapeut helpt als dagelijkse bezigheden moeite kosten zoals eten, drinken, wassen, aankleden, koken, schoonmaken, naar het toilet gaan etc. De ergotherapeut geeft praktische tips hoe deze activiteiten het beste aangepakt kunnen worden.

De orthopedisch chirurg opereert als er bijvoorbeeld een gewricht vervangen moet worden door een kunstgewricht. Dit kan het geval zijn met de knie en de heup.

Door de ontstekingen kunnen er na verloop van tijd vervormingen aan de gewrichten van de vingers en tenen ontstaan. Omdat dit erg lastig of ontsierend kan zijn, kunnen deze vervormingen door de plastisch chirurg hersteld worden.

De podotherapeut kan helpen als RA problemen met de voeten geeft.
De orthopedisch schoenmaker kan schoeisel aanpassen en maken als er voetafwijkingen zijn.

Door RA kan iemands leven ingrijpend veranderen. Als de ziekte actief is, heeft men pijn en is sneller moe. De dingen die voorheen moeiteloos gingen, zijn niet meer vanzelfsprekend. Ieder mens moet zijn of haar eigen manier vinden om met de ziekte om te gaan.

RA en seks
Klachten zoals pijn, stijfheid en vermoeidheid kunnen een negatieve invloed hebben op het seksleven. Het verlangen naar seks met de partner kan afnemen en dat kan tot problemen leiden. Ook kan de daad zelf moeilijkheden opleveren. Het is belangrijk dat partners hierover praten. Het kan helpen om een pijnstiller in te nemen voor het vrijen of een andere stand te proberen.

RA en zwangerschap
RA vormt in de meeste gevallen geen belemmering om kinderen te krijgen. De zwangerschap van vrouwen met RA verloopt meestal zonder noemenswaardige problemen. Driekwart van de vrouwen met RA heeft tijdens de zwangerschap veel minder last van de ziekte maar deze verbetering is niet blijvend. Zo'n zes weken na de zwangerschap wordt de ziekte bij de meeste mensen weer actief.

Van sommige reumamedicijnen is bekend dat ze de vruchtbaarheid beïnvloeden of schadelijk kunnen zijn voor het ongeboren kind. Maar niet alle medicijnen zijn taboe tijdens de zwangerschap. Het is belangrijk een kinderwens tijdig met de huisarts en de reumatoloog te bespreken zodat er rekening mee gehouden kan worden in de behandeling.

Verantwoord bewegen
In de behandeling van RA wordt steeds meer de nadruk gelegd op verantwoord blijven bewegen, ook wanneer de ziekte actief is. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat vaardigheden en bewegingsfuncties die eenmaal verloren zijn gegaan, weer moeilijk op te pikken zijn.
Omdat er nu goede medicijnen zijn die ontstekingen remmen, is het mogelijk meer in beweging te blijven. Bij het bewegen moet men zich aanpassen aan de mogelijkheden van dat moment. Als de ziekte rustig is, kan men actiever zijn dan wanneer de ziekte actief is. Een fysiotherapeut kan adviezen geven over welke oefeningen het beste zijn.

Reuma en werk
Het kan over het algemeen geen kwaad om met deze aandoening aan het werk en in beweging te blijven, het kan zelfs gunstig zijn. Bepaalde werkzaamheden kunnen echter moeilijk zijn.
Een werknemer kan altijd een afspraak maken met de bedrijfsarts of de bedrijfsverpleegkundige om problemen op het werk te bespreken. Misschien is het mogelijk om met kleine aanpassingen prettig aan het werk te blijven. Informatie over het open spreekuur kunt u krijgen bij de arbodienst van uw werk.
De bedrijfsarts en de huisarts kunnen informatie uitwisselen om de begeleiding optimaal op elkaar af te stemmen, maar nooit zonder toestemming van de patiënt.
Tegenwoordig is het wettelijk geregeld dat zowel de werkgever als de werknemer zich moeten inzetten voor hervatting van het werk ('Wet Verbetering Poortwachter').