Discusprothese (kunstmatige tussenwervelschijf)

Wat is het?
Doorsnede door twee wervellichamen met  tussenwervelschijf. Doorsnede door twee wervellichamen met tussenwervelschijf. (Sobotta atlas)

Een discusprothese (of kunstdiscus) is een kunstmatige tussenwervelschijf.

Bij een discusprothese wordt verondersteld dat een versleten tussenwervelschijf de oorzaak is van de rug- of nekklachten. De tussenwervelschijf wordt door middel van een operatie vervangen door een kunstmatige schijf. 

Naarmate het lichaam ouder wordt, treedt er slijtage op. Dit wordt ook wel degeneratie of degeneratieve afwijkingen genoemd. Ook de tussenwervelschijven kunnen slijten. Tussenwervelschijven zijn schijven van elastisch kraakbeen die zich tussen de wervels bevinden en bijdragen aan de beweeglijkheid van de rug.

Een tussenwervelschijf (oftewel intervertebrale discus) kan onderhevig zijn aan slijtage. Dit heet ook wel discusdegeneratie of discopathie. Het is niet precies duidelijk welke gevolgen dit heeft en of dit fenomeen alleen verantwoordelijk kan zijn voor het ontstaan van rug- of nekpijn met of zonder uitstraling. Deze vorm van slijtage komt zeer veel voor en gaat lang niet altijd gepaard met klachten. Ook zijn er geen specifieke klachten bekend die typerend zouden zijn voor slijtage van de tussenwervelschijven.

Uitzondering vormt de situatie waarbij binnenste inhoud van de tussenwervelschijf door een beschadiging in de wat stuggere buitenste rand uitpuilt. In dat geval is er sprake van een discushernia. Wanneer deze hernia drukt op de omliggende zenuwen, kan dat klachten veroorzaken. Zie hiervoor cervicale nekhernia of hernia in de rug.

De discusprothese is een vrij nieuwe en nog experimentele behandelmethode. In Nederland wordt deze methode nauwelijks toegepast. Het advies is om toepassing van deze behandeling te beperken. Dit komt voornamelijk omdat nog niet voldoende bewezen is dat de discusprothese de klachten wegneemt. Ook vinden artsen dat er nog niet genoeg bekend is over de eventuele gevolgen op lange termijn.

Bij een aanzienlijk percentage van de patiënten slaagt de operatie niet en moet opnieuw een operatie plaatsvinden. Recent is er een literatuuronderzoek gedaan. Daarin werd een discusprothese vergeleken met het vastzetten van de twee aangrenzende wervels. Deze studie liet geen duidelijk verschil in effect zien. Iets meer dan de helft van de geopereerde mensen met een discusprothese voldeed aan de criteria voor een goed effect tegenover iets minder dan de helft van de geopereerden met vastgezette wervels.

In Nederland is recent een groot onderzoek gestart naar de effecten van het plaatsen van een discusprothese in de nek.

Er zijn patiënten die voor het plaatsen van een discusprothese uitwijken naar Duitsland of een ander land waar deze behandeling wel wordt toegepast. De meeste zorgverzekeraars vergoeden deze behandeling echter niet!

De Nederlandse Orthopedische Vereniging is van mening dat er eerst meer kwalitatief hoogwaardig onderzoek moet worden verricht voordat deze behandeling kan worden toegepast. Een operatie is een zware ingreep is er kunnen bijwerkingen en soms complicaties optreden. Op de lange termijn zijn de effecten van het implanteren van een kunstmatige tussenwervelschijf grotendeels onbekend. Daarom zijn Nederlandse behandelaars terughoudend met betrekking tot de discusprothese.


Hoe werkt het?

Bij een operatie vanwege rugklachten wordt de kunstdiscus vanuit de voorzijde (via de buik) ingebracht. De toegang wordt gemaakt via een snee die meestal dwars verloopt in de onderbuik, boven het schaambeen. In het geval van nekklachten verloopt de snee aan de zijkant van de hals. Na het vrijleggen van de wervelkolom wordt de tussenwervelschijf volledig verwijderd. Vervolgens wordt de juiste maat prothese ingebracht.

De ingreep duurt gemiddeld anderhalf uur.


Voor welke problemen wordt het gebruikt?

De discusprothese kan worden toegepast bij mensen met een versleten tussenwervelschijf.
Het is echter moeilijk vast te stellen of rug- of nekklachten worden veroorzaakt door een versleten tussenwervelschijf.
Ook is er nog onvoldoende onderzoek verricht om te kunnen stellen dat voor een bepaalde categorie patiënten deze operatie een oplossing kan zijn.


Door wie wordt het toegepast?

Deze behandeling wordt in Nederland zelden toegepast, aangezien de discusprothese volgens Nederlandse artsen een nog experimentele behandeling is. Ook zorgverzekeraars vergoeden deze behandeling doorgaans niet. 


Bijwerkingen en risico's

Aan elke operatie zijn risico's verbonden, zo ook aan deze. Uit literatuurstudies zijn tot nu toe een aantal bijwerkingen naar voren gekomen.
Deze betreffen pijn en zenuw irritatie.

Voor deze ingreep kunnen protheses van verschillend materiaal gebruikt worden, aan elk van die protheses kunnen weer verschillende bijwerkingen tot gevolg hebben.

Er is nog niet voldoende onderzoek gedaan naar andere eventuele bijwerkingen op zowel korte als lange termijn.

Een ander risico is het ontstaan van het 'Failed Back Surgery syndrome' oftewel het Mislukte Rugoperatie syndroom.. Hierover kunt u ook op deze site meer lezen.

Bronnen: Kenniscentrum AKB, review 'Total disc replacement in the lumbar spine...'- B.J.C. Freeman & J. Davenport 2006
 
Gerelateerde onderwerpen