Hand Arm Vibratie Syndroom
Wat is het?
Het Hand Arm Vibratie Syndroom (HAVS) is een aandoening waarbij verschijnselen optreden in de arm, hand en vingers die ontstaan door trillende apparaten. Deze aandoening is ook wel bekend als het ‘witte vinger syndroom'.Symptomen die kunnen optreden zijn pijn aan de spieren in de hand, arm of vingers, zenuwpijn en het Raynaud's fenomeen.
Kleine beschadigingen aan de spieren, gewrichten en botten, kunnen pijn in de hand en onderarm veroorzaken. Ook kan de grip van de hand minder krachtig zijn.
Daarnaast kan een verdoofd gevoel en/of tintelingen in een of meer vingers optreden. In minder ernstige gevallen houden de tintelingen niet aan en zijn alleen de vingertoppen aangedaan. In ernstiger gevallen voelen de vingers permanent verdoofd aan.
Hierdoor kunnen bepaalde handelingen moeilijker worden uitgevoerd, zo kan iemand bijvoorbeeld moeite hebben met het op- en vastpakken van muntjes, spijkers en draadjes en knopen lastig dicht- en opendoen. Het kan zijn dat een vinger erger is aangedaan dan de anderen.
Ook het Raynaud's fenomeen kan optreden. Deze periodes of aanvallen worden aangewakkerd door koud weer of door het aanraken van een koud voorwerp.
Een aanval van Raynaud's is als volgt:
- Eerst worden de vingers wit en koud. Dit komt doordat de kleine bloedvaten samentrekken.
- Vervolgens kleuren de vingers blauw, er wordt meer zuurstof verbruikt door de verminderde bloedtoevoer.
- De vingers kleuren dan rood: de bloedvaten verwijden zich weer en het bloed gaat weer stromen. Dit kan tintelingen, kloppingen en pijn veroorzaken.
- Niet bij iedereen treden de kleurwisselingen op, wel kunnen zich periodes van bleke, koude en ongemakkelijk aanvoelende vingers voordoen.
Waardoor kan het komen?
Het Hand Arm Vibratie Syndroom wordt veroorzaakt door het herhalend en regelmatig gebruik van trillend gereedschap zoals drilboren, cirkelzagen, pneumatische boren etc. Het kan ook veroorzaakt worden door het vasthouden van of werken met trillende apparaten of machines.
Het is niet precies duidelijk hoe de trillingen de aandoening veroorzaken. Waarschijnlijk ontstaan de klachten doordat de zenuwen en bloedvaten in de vingers licht maar herhaaldelijk beschadigd raken. Na verloop van tijd kunnen deze hun functie verliezen en klachten veroorzaken.
Hoe wordt het vastgesteld?
De huisarts of specialist kan het Hand Arm Vibratie Syndroom vaststellen.
Wat kan helpen?
Als het mogelijk is, stop dan met het gebruik van de trillende apparaten. Dit kan ervoor zorgen dat een aanval van Raynaud's minder heftig is. Of, gebruik als dat mogelijk is, een ander apparaat.
De onderstaande adviezen worden aan mensen gegeven die last hebben van Raynaud's fenomeen en zijn ook bruikbaar voor mensen met het Hand Arm Vibratie syndroom. Het doel hiervan is om te verkomen dat de bloedvaten verkrampen en daardoor de sympotmen van Raynaud's veroorzaken.
- Roken kan symptomen verergeren. Door de chemicaliën in tabak kunnen de smalle bloedvaten vernauwen. Stoppen met roken kan de problemen dus verminderen.
- Sommige medicijnen die gebruikt worden voor andere aandoeningen kunnen symptomen uitlokken, of ze verergeren. De medicijnen kunnen ervoor zorgen dat aderen vernauwen. Dit betreft medicijnen zoals beta-blockers, anti-migraine medicijnen, middelen om verstopping te voorkomen en in zeldzame gevallen de anti-conceptiepil. Stop niet met het innemen van deze medicijnen als u vermoedt dat de klachten door de medicijnen erger worden maar raadpleeg eerst uw arts.
- Cafeïne, dat in koffie, thee, cola en sommige medicijnen zit, kan bij sommige mensen de klachten verergeren. Probeer een paar weken geen cafeïne binnen te krijgen om te kijken of dat helpt. Amphetamine en cocaïne kunnen klachten ook verergeren.
- Probeer warm te blijven bij koud weer en onder koude omstandigheden. Draag warme kleding en zonodig handschoenen.
Medicijnen
Het geneesmiddel nifedipine kan helpen. Nifedipine behoort tot de groep geneesmiddelen die calciumblokkers worden genoemd. Nifedipine verwijdt de verkrampte bloedvaten.
Wie kan helpen?
De huisarts of specialist is bij de behandeling betrokken.
Ermee leven
Het kan over het algemeen geen kwaad om met deze aandoening aan het werk en in beweging te blijven. Het is daarbij wel belangrijk om ervoor te zorgen dat de handen en armen niet overbelast wordt.
Voor mensen die met trillende apparaten werken, worden de volgende adviezen gegeven:
- Houd apparaten zo los mogelijk vast, varieer in positie
- Zorg ervoor dat de apparaten goed onderhouden zijn
-
Gebruik de apparaten op de juiste manier en gebruik het juiste apparaat voor de klus. Gebruik het apparaat niet langer dan nodig is
-
Gebruik een ander apparaat als dat voorhanden is
- Gebruik anti-vibratie handschoenen
- Neem regelmatig pauzes van ten minste tien minuten. Korte periodes van werk zijn beter dan lange periodes zonder onderbreking
- Blijf warm tijdens het werk. Zorg met name voor warme handen om de bloedtoevoer op gang te houden.
- Stop met roken, de chemicaliën in tabakkunnen de bloedstroom beïnvloeden
- Vermijd het aanraken van koude voorwerpen. Gebruik bijvoorbeeld een handdoek of handschoenen bij het verwijderen van voedsel uit de vriezer of bij het werken met koud voedsel of voorwerpen.
- Deskundigen raden oefeningen aan, beweeg bijvoorbeeld regelmatig de handen en vingers voor een goede bloedcirculatie
- Verwarm de handen zo snel mogelijk wanneeer een aanval optreedt. Houd ze bijvoorbeeld onder de kraan maar zorg ervoor dat het niet te heet is, of koud wordt.
Bepaalde activiteiten en werkzaamheden kunnen echter moeilijk zijn zodat sommige mensen zich misschien kortdurend ziek melden. Het is over het algemeen gunstiger voor het herstel om naar het werk te blijven gaan en het werk tijdelijk aan te passen. Hiervoor kan overleg met de leidinggevende of bedrijfsarts nuttig zijn. Als werken tijdelijk niet lukt, is het raadzaam om wel contact te houden met collega's en leidinggevende.
Iemand die zich niet ziek meldt, kan wel een afspraak maken met de bedrijfsarts of de bedrijfsverpleegkundige om de problemen op het werk te bespreken. Misschien is het mogelijk om met kleine aanpassingen aan het werk te blijven. Informatie over het open spreekuur kunt u krijgen bij de arbodienst van uw werk.
Tegenwoordig is het wettelijk geregeld dat zowel de werkgever als de werknemer zich moeten inzetten voor hervatting van werk (Wet Verbetering Poortwachter).